Anasayfa / DERS NOTLARI / Motor ve Araç Tekniği Ders Notları – 1

Motor ve Araç Tekniği Ders Notları – 1

Ehliyet sınavlarında önemli derslerden biri de Motor ve Araç Tekniği Ders Notları dır. Bu yazımda sizlere özet şeklinde ve yazımın sonunda PDF halinde Motor ve Araç Tekniği Ders Notları vereceğim.

Motor nedir?

Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinalara motor denir.

Yakıtlarına göre motorlar, Dizel-Benzin-LPG li olmak üzere ayrılırlar.

Benzinli motorun yakıtı benzin; Dizel motorun yakıtı Mazot (motorin); LPG’li motorun yakıtı ise LPG gazıdır.

Silindir diziliş şekillerine göre motorlar sıra tipi, v tipi, yıldız tipi, boksör tipi şeklindedir.

Soğutma sistemine göre motorlar, su soğutmalı ve hava soğutmalı diye ikiye ayrılır.

Yanma sistemine göre motorlar, içten yanmalı ve dıştan yanmalı diye ikiye ayrılır. Araçlardaki motorlar içten yanmalı motorlardır. İçten yanmalı motorlar ise, mazot, benzin ya da motorin yakarlar.

Motorlar, çalışma zamanlarına göre, iki zamanlı ve dört zamanlı motorlar diye ikiye ayrılır.

Benzinli motorlarda ateşleme, sıkıştırılmış benzin-hava karışımının buji ile ateşlenmesi ile olur.

4 zamanlı motorlarda 4 zaman, sırası ile şöyledir: Emme, sıkıştırma, ateşleme (veya genişleme; iş zamanı da denir), egzost.

Enjektörlerden püskürtülerek ateşleme yapılan motorlarda yakıt olarak motorin kullanılır.

Katalitik konvertör kullanılan araçlarda yakıt olarak, kurşunsuz benzin kullanılır.

Bir motorun bazı parçaları şunlardır: marş motoru, piston, segman, piston kolu, silindir kapağı, supap kapağı, eme manifoltu, egzost manifoltu, silindir gövdesi, silindir gömleği, karter, conta, külbütör, emme supapı, ekzost supapı, supap iteceği, krank mili, kam mili, volan dişlisi, eksantrik dişlisidir.

Dizel motorda ise bunların dışında, mazot pompası (enjeksiyon pompası) ve enjektör de bulunur.

Benzinli motorlarda, üsttekilerin dışında karbüratör, benzin pompası, buji, disribütör, bobin vardır.

Ateşleme Sistemi – Motor ve Araç Tekniği Ders Notları

Benzinli motorun ateşleme siteminin bazı önemli parçaları şunlardır:

Akü, kontak anahtarı, endüksiyon bobini, distribütör, buji ile distribütör içinde bulunan platin takımı, alçak yüksek gerilim kabloları kondansatör, tevzii makarasıdır.

Bezinli motorlarda bujinin görevi ateşlemeyi sağlamaktır. Benzinli motorlarda bulunan distribütör’ ün en önemli görevleri endüksiyon bobininden gelen yüksek voltajı bujilere dağıtmanın yanı sıra, platin ve meksefe yardımıyla yüksek voltajın oluşumunu sağlamak, ayrıca tevzii makarasıyla da elektrik dağıtımını sağlamaktır.

Endüksiyon bobini aküden gelen voltajı 15.000 – 25.000 volta çıkarır.

Bujilere ateşleme sırasına göre akım dağıtan distribütördür. Motor çalışmazken kontak anahtarı, ateşleme durumunda açık unutulursa platin ya da bobin yanabilir.

EHLİYET SINAVINA HAZIRLANAN ADAYLARIN DİKKATİNE

Ehliyet Sınavları İçin Hazırlanmış En Kapsamlı ÜCRETSİZ Mobil Uygulama Burada
  • Çıkmış Sorular ve Cevapları
  • Ders Notları - Konulara Ait Testler
  • Denemeler
  • Trafik İşaretleri
  • Araç Gösterge İşaretleri
  • Ehliyet Sınıfları
  • Hız Limitleri
  • Plakalar
  • Ehliyet Haberleri - Son Dakika Haberleri
ÜCRETSİZ UYGULAMAYI İNDİRMEK İÇİN LOGOYA TIKLAYIN   

Aracın belirli bir km.’sinden sonra bazı parçaları değişmelidir. Bunlardan biri platin ve bujidir. Ateşleme sistemi ayarlarından biri buji ayarı ve diğeri ise platin ayarı ile avans ayarıdır.

Platin meme yapmış ise meksefe (kondansatör) yanabilir. Platin meme yaparsa zımparayla temizlenir.

Motorun çalışması sarsıntılı ise, sebebi buji kablolarından birinin çıkmış olması olabilir.

Benzinli bir motorda normal yanma olmamasının sebeplerinden biri bujilerin normal ateşleme yapmaması,
bir diğeri de platin ayarının bozuk olması ayrıca bujilerin kurum bağlanmış olmasıdır.

Bujiler ayarsız ve aşınmış ise motor çekişten düşer.

Buji ayarları yanlış yapılmış bir aracın egzost dumanı siyahtır.

Motorun egzostundan siyah duman çıkması durumunda karışım oranı da kontrol edilmelidir.

Yakıt Sistemi – Motor ve Araç Tekniği Ders Notları

Benzinli motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları şunlardır: yakıt deposu, yakıt pompası, yakıt göstergesi,karbüratör, hava filtresi, emme manifoltu.

Dizel motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları şunlardır: yakıt deposu, besleme pompası, mazot filtresi, enjeksiyon pompası, enjektör, ısıtma kızdırma bujileri, yakıt göstergesi.

Hava filtresi’nin görevi, karbüratöre giren havayı süzmek ve ve sessiz emiş sağlamaktır. Hava filtresinin tıkanmasını önlemek için basınçlı hava ile temizlemeliyiz. Öte yandan, hava filtresi tıkalı olan motor zengin karışımla çalışır.

Filtre yine de temzilenmeden motor hala çalıştırılırsa motor boğulur.

Karbüratör, emme manifoltu üzerindedir ve sadece benzinli motorlarda olur. Benzin-Hava karışımını ayarlar. Karbüratörün karıştırma oranı 1/15’tir.

Jikle devresi’nin görevi, soğuk havalarda motorun çabuk çalışmasını sağlamaktır. Jikle devresi karbüratörde bulunur. Jikle kelebeği,karbüratörün hava giriş deliği önünde bulunur.

Yağ filtresi yağı süzer ve temizler.

Silindir içindeki yanmış gazlar egzost manifoldu ile dışarı atılır.

Egzost susturucusu, basınçlı olarak çıkan yanlış gazların sesini azaltır. Eğer aracın egzostundan fazla ses çıkıyorsa susturucu patlak olabilir.

Supap ayarı, en önemli motor ayarlarından biridir. Soğuk ve sıcak ayar olarak ikiye ayrılır.

Bir aracı kış şartlarına hazırlarken en önemli noktalardan biri hava filtresini kışlık pozisyona almak ve otomatik jikle kışlık pozisyonuna çevirmektir.

Araçta yakıt ikmali yapılırken motor stop edilir.

Ayağımızı gaz pedalından çeksek bile motorun hala çalışmasını sağlayan devre rölanti devresidir.

Yakıtın içinde toz-su-pislik vs. varsa motor tekleyerek çalışır.

Yakıt sistemi ayarlarından biri rölanti ayarıdır.

Boğulmuş bir motoru çalıştırmak için gaz pedalına sonuna kadar basılarak marş yapılır.

Motor ısınıca stop ediyorsa karbüratöre de bakılmalıdır.

Araç kulanırken yakıt tasarrufu için 

Hava filtresi temizlenmeli,

Karbüratör ayarları yapılmalı,

Jikle devresi açık unutulmamalıdır,

Rölanti yüksek olmamalıdır,

Eskimiş bujiler temizlenmeli,

Lastik hava basınçları normal olmalıdır,

Fren ayarlarının sıkı olmaması,

Uygun viteste gidilmesi,

Debriyaj kaçırması olmamalıdır,

Saatte 90/100 km hızın geçilmemesi gerekmektedir.

Aracın fazla yakıt yaktığını anlamak için eksozuna bakılır. Eğer egzost rengi siyahsa fazla yakıt yakıyor olabilir.

Yağlama Sistemi

Yağlama sisteminin parçaları:

Karter-yağ pompası,

Filtre,

Gösterge,

Seviye çubuğu,

Yağ kanallarıdır.

Motorda yağın bazı görevleri:

Sürtünmeyi azaltmak,

Aşınmayı önlemek,

Silindir ve segmanlar arası boşluğu doldurup sızdırmazlığı sağlamak,

Soğutmaya yardımcı olmak,

Aşınmadan dolayı oluşan pislikleri temizlemektir.

Karterin önemli görevlerinden bazıları:

Motor bloğunun altını kapatmak ve yağa depoluk etmektir.

Araçta motor yağı kontrol edilirken kontak anahtarı kapatılır ve 4-5 dakika beklenir. Yağ ölçümü yapılırken araç düz durumda olmalıdır. Yağ seviyesi yağ çubuğuyla ölçülür, ve yağın seviyesi yağ çubuğunun iki çizgisi arasında olmalıdır. Yağ seviyesi normalin çok altında iken motor çalıştırılırsa motor ısınır ve yanar.

Motor yağı değiştirilirken motor sıcak olmalıdır.

Motorlarda genellikle 20-50 W numara motor yağı kullanılır. Motorun yağı karterin altındaki tapa açılarak boşaltılır.

Yeni motoryağı ise süpap muhafaza kapağı üzerindeki kapaktan doldurulur.

Motor yağı ve yağ filtresi belli km’lerde mutlaka değiştirilmelidir.

Motorda yağ basıncı yoksa, yağ yok, filtre tıkalı, yağ pompası arızalı, ya da yağ müşiri arızalı olabilir.

Motorun yağ eksiltmesinin sebeplerinden bazıları:Motor ve Araç Tekniği Ders Notları

Karter contasnın yırtılması,

Sekman ya da silindirlerin aşınması,

Karterin delik olması, tapadan yağ sızdırmasıdır.

Yağ yakan motorun eksoztundan mavi duman çıkar.

Marşa basılıp motor çalıştırıldığında yağ lambasının sönmesi gerekir.

Motor çalıştığı sürece yağlamanın olup olmadığı motor yağ göstergesinden takip edilebilir.

Motor çalışırken yağ göstergesinde anormallik görülürse motor hemen durdurulur.

Soğutma Sistemi- Motor ve Araç Tekniği Ders Notları

Su ile soğutma sisteminin bazı parçaları:

Radyatör,

Vantilatör,

Devir daim pompası,

Termostat,

Hararet (ısı) gösterici,

Hararet (ısı) müşiri,

İlave su kabı,

Fan motorudur.

Radyatör, soğutma suyuna depoluk eder. radyatörün altında su boşaltma musluğu vardır.

Termostat silindir kapağı su çıkışındadır.Motorun sıcaklığını çalışma sıcaklığında sabit tutar.

Devir daim pompası vantilatör kayışından hareket alır. Radyatördeki soğuk suyu su kanallarına yollar.

Hava soğutmalı motoru, su soğutmalı motordan ayıran bir diğer özellik hava soğutmalı motorda radyatör ve su pompasının olmamasıdır.

Vantilatör kayışı V şeklindedir. Kayış gerginliği 1-1,5 cm civarında olmalıdır. Vantilatör kayışı hareketini krank mili kasnağından alır ve vantilatör kayışı devir daim pompası ve alternatörü (şarj dinamosunu) çalıştırır. vantilatör kayışı koparsa motor hararet yapar.

Soğutma sisteminde su azalıyorsa;

Silindir kapak contası arızalı veya radyatör delik,

Radyatör kapağı bozuk,

Radyatör hortum ve kelepçeleri arızalı veya delik,

Kalorifer hortumları delik veya

Termostat arızalı olabilir.

Motorun hararet yapmasının nedenleri: Motor ve Araç Tekniği Ders Notları

->Radyatör peteklerinin tıkanması,

->Radyatörde suyun azalması,

->Vantilatör kayışının gevşek veya kopuk olması,

->Termostatın arızalı olması,

->Motor yağının azalması,

->Motor soğutma suyu kanallarının tıkalı olması,

->Uygun vites ve hızda gidilmemesi,

->Otomatik fanın arızalı olmasıdır

Radyatöre konacak suyun seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır.

Çok sıcak motora rölantide çalışırken ılık ve kireçsiz su konur.

Motor bloğundaki su kanalları pastan ya da kireçten tıkanmış ise motor fazla ısınır.

Radyatöre konacak suyun içilecek temizlikte ve temiz su olması gerekir.

Su olduğu halde motor fazla ısınıyorsa, termostat arızalıdır.

Donmayı önlemek için radyatöre antifriz ilave edilir.

Termostatı sökülmüş motor, gereğinden soğuk çalışır aşınmalar artar ve verim düşer.

Motorun çok sıcak çalıştırılması motoru çekişten düşürür.

Motor çok sıcakken radyatöre soğuk su konursa silindir kapağı ve blok çatlayabilir.

Çok sıcak bir motorda radyatör kapağı ıslak bir bezle tutulup hafifçe gevşetilir ve buhar tamamen atılınca radyatör kapağı açılır.

Araçta ısı (hararet) göstergesi çalışmıyorsa ısı müşiri arızalı olabilir.

Motor, çalıştıktan sonra çalışma sıcaklığına gelmiyorsa kalorifer hortumlarında kaçak olabilir.

Motor ısısının aniden yükselmesinin sebebi kayış kopması olabilir.

Diğer Ders Notları İçin TIKLAYIN

Motor ve Araç Tekniği Ders Notları PDF Olarak İndirmek İçin TIKLAYIN

Kontrol Et

Ehliyet İlk Yardım Ders Notları – 2

Ehliyet İlk Yardım Ders Notları sizler için toplayarak bir araya getirdik. Ehliyet sınavlarında çıkan sorulara …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir